0

مقاله نویسی

مقاله چیست؟


مقاله نوشته ی منتشر شده ای است که طبق نقطه نظر شخص نویسنده، به تجزیه و تحلیل عنوان پرداخته و مسیری برای ارزیابی درک خواننده از موضوع مدنظر می باشد. مقاله علمي معمولاً در نتيجه مطالعات منطقي، عمیق و تمرکزیافته ی نظري، عملي يا بصورت مخلوط با همدیگر، به كوشش يك يا چند نفر در يك موضوع نوین و با رويكردي جديد در جهت رسیدن به نتايجي تازه، تهيه و منتشر مي‏گردد. مقاله یک بخش طولانی از نوشته ای است که پایان نامه یا تحقیقی را ارائه می دهد.


تاثیری که مقاله بر توسعه جوامع دارد؟


بهره گیری از راه کار های علمی و عملی جهت پیشرفت علمی کشور و جوامع بشری، امروزه بر کسی پوشیده نیست و علم امروزه توانسته است در زمینه های مختلف راه گشا بوده و راه توسعه و ترقی را در بخش های مختلف به خصوص بهداشتی هموار سازد. بنابراین زمانی که پژوهش یا تحقیقی و حتی بسیاری از سخنرانی ها و تدریس ها صورت می پذیرد، خروجی آن در قالب مقاله منتشر می گردد.


ملاک های محتوایی مقاله


يكي از مهم‏ترين جنبه های مقاله علمي، محتواي علمي و ارزشمنديِ كيفي آن است. مقاله بايد نتایج پراهمیتی را در علوم بشری گزارش نمايد و داراي مضمونی هویدا باشد؛ بنابراين پيش از تهيه مقاله، محقق بايد از خود بپرسد كه آيا مطالب او آن‏قدر مهم است كه انتشار آن قابل توجيه باشد یا خیر. در زیر به تعدادی از اصول مهم فاکتورهای محتوای پژوهش علمي اشاره شده كه بکارگیری آنها پیش از نگارش مقاله به ارتقاي كيفي آن كمك شایانی می نماید.


• فرايند «تفكر»: تفكر، تلاش براي معلوم سازی مجهول با استفاده از علوم موجود استكه محقق در صدد پاسخگويي به آنهاست.
• انسجام و نظام‏دار بودن: مرتبط بودن اجزاي مختلف مقاله با همديگر، همچنين متناسب بودن آنها با عنوان مقاله و ارتباط عناوين فرعي با همديگر، از جمله مواردي است كه به تحقيق، يكپارچگي و انسجام مي‏بخشد.
• تراكمي بودن: هدف اصلي يك مقاله، اکتشاف و تکامل تكميل دانش بشري است، نه تكرار دوباره آن با عبارات مختلف.
• تناسب موضوع با نيازهاي فعلي جامعه علمي: هر پژوهش علمي بايد نيازهاي اساسي جامعه علمي خود را در نظر گرفته، در صدد حل آن مسايل برآيد؛

• خلاقيت و نوآوري: هر پژوهش علمي زماني مي‏تواند در ارتقاي سطح دانش، موفق و موثر باشد كه از تفکری خلاقانه برخوردار باشد.
• توضيح مطلب در حدّ ضرورت: از جمله مواردي كه محقق در مقاله خود بايد بدان توجه كند، پرهيز از حاشيه‏روي و زياده‏گوييِ افراطي و روی آوردن به سوی خلاصه گویی و جلوگیری از ابهام است؛.
• متناسب بودن با نظريه‏ها: هر رشته علمي، متشكل از نظريه‏ها و قوانيني است كه مورد اتفاق صاحب‏نظران آن فن است. يافته‏هاي به دست آمده در تحقيقات ميداني يا توصيفي نبايد با قوانين كلي آن رشته تخصصي منافات داشته باشد.
• اجتناب از كلي گويي: نویسنده ی مقاله بايد بتواند مباحث علمي پژوهش خود را به شفافی توصیف نماید و با زبانی گويا و صریح آن را تبيين و از كلي گويي اجتناب نمايد.


بهترین مقاله از دیدگاه خواننده

 

هر نوشته ای می تواند صرفا بر روی خوانندگان مطلع و آگاه در آن زمینه تاثیرگذار باشد،بنابراین هنگام نگارش مقاله خوانندگان را به عنوان یک منتقد تصور کرده و تلاش شود با بیان حقایق و واقعیت ها آنها را متقاعد نمود. در مقاله باید در همان ابتدا با تهیه ی عنوانی مناسب، کامل و بحث برانگیز توجه خواننده را جلب کرده و خواننده را به سوی متن اصلی مقاله هدایت نمود. استفاده از تکنیک های منطقی و استدلالی می تواند در معتبر جلوه دادن نتایج شما برای خواننده حائز اهمیت باشد.

 

تقسیم بندی انواع مقالات


مقالات علمی را می توان بر اساس رشته های تحصیلی و ماهیت به اقسام ذیل تقسیم بندی نمود.
• استدلالی
• توصیفی
• تحلیلی
• اکتشافی
• مروری

تقسیم بندی فوق بر اساس حوزه ی مطالعه و ماهیت مقالات است و تقسیم بندی های دیگری نیز برای آن وجود دارد. به عنوان مثال اگر از جنبه ارزش و اعتبار مقالات قصد تفکیک مقالات را دارید، می توان مقالات را به ISI (Institute for Scientific Information) وغیر ISI تقسیم بندی نمود. مقالات ISI مقالاتی هستند که در مجلاتی که زیر مجموعه مجلات ISI Listed می باشند، به چاپ می رسند که ترجمه مقالات ISI نیز بسیار تخصصی بوده و مترجم باتجربه و متبحری را نیاز دارد. در اینجا اقسام مقالات را از نظر ماهیت مورد بررسی قرار می دهیم. بر اساس ماهیت مقاله، مقالات در دو دسته کلی پژوهشی(علمی پژوهشی) و مروری(علمی ترویجی) قرار می گیرند.


مقالات پژوهشی یا علمی پژوهشی (original article)


اکثر مقالات چاپ شده در مجلات از نوع مقالات پژوهشی می باشند. این مقالات در ایران به نام مقالات علمی پژوهشی شناخته می شوند و در مجلات بین المللی با عباراتی همچون Original Article، Research Article، Research، و یا Article مورد خطاب قرار می گیرند.


یک مقاله پژوهشی مقاله ایست که اساس و پایه آن را یک پروژه پژوهشی یا آزمایشگاهی تشکیل می دهد. جهت نگارش مقاله ای پژوهشی، ابتدا باید اجتماعی از محققین برای یافتن پاسخ بع سوالی علمی و تخصصی دست به پژوهش زده و نتایج حاصل را تجزیه تحلیل نمایند و به سوال ایجاد شده پاسخگو باشند. معمولا مقالات پژوهشی شامل بخش های چکیده، مقدمه، مواد روش ها، نتایج و بحث، نتیجه گیری و منابع می باشند.


مقاله مروری یا علمی ترویجی (review paper )


مقالات مروری که از آن ها به عنوان مقالات علمی و ترویجی نیز یاد میگردد در مجلات انگلیسی زبان به review paper و یا review مصطلح هستند. در این مقالات حاصل یافته های پژوهشی نویسنده مقاله گزارش نمی شود؛ بلکه یافته های محققان دیگر در یک موضوع خاص مورد مرور قرار می گیرد و وضیعت موجود در آن حوزه علمی شرح داده می شود. مقالات مروری اهمیت بسزایی دارند چرا که محقق با مطالعه یک مقاله مروری می تواند دریابد که وضعیت آخرین یافته های حوزه تحقیقاتی او چیست و همچنین با مطالعه یک مقاله نتایج صدها مقاله را مطالعه و مرور کند و لذا مطالعه این نوع مقالات برای محققان به شدت توصیه می گردد. اما نگارش و چاپ مقالات مروری چندان کار ساده ای نیست و این کار می بایست توسط محققان با تجربه که در یک زمینه علمی دارای تجربه کافی هستند، نگارش گردد و غالبا می بایست بیش از صدها مقاله مرتبط با موضوع توسط نویسندگان مطالعه شده باشد.


از دیگر انواع مقالات می توان به Short reports or Letters، Case Studies، Methodologies or Methods اشاره کرده که این موارد هم از نظر ماهیت می توانند در همان دو دسته کلی مقالات پژوهشی و مروری جای گیرند.

اجزای یک مقاله علمی پژوهشی


عنوان مقاله


اولين بخش يك مقاله عنوان است كه بايد اشتراكاتي با موضوع اصلي تحقيق داشته باشد و به نظر خواننده را به خود جلب کند. نكات زير در انتخاب عنوان مقاله قابل توجه هستند:


۱) عنوان مقاله حتي الامكان بايد دقيق و رسا بوده و از به كار بردن اصطلاحات ناآ شنا يا اختصاري خودداري شودو بردارنده ی عمده موضوع باشد.
۲) در نام‌گذاري اكثر تحقيق ها باید بدانیم چه چيزي را ميخواهيم بررسي كنيم، در چه جامعه اي، در كجا و در چه زماني.
۳) اگر كلماتي در تفسیر خصوصیات مطالعه نقش كليدي دارند حتما در عنوان گنجانده شوند.
۷) هيچ گاه نبايد در عنوان مقاله نتيجه پژوهش را به صورت ثابت شده ذكر نمود.

 

نويسندگان و آدرس ها


اسامي نويسندگان كه در مطالعه مشارکت نمده اند بايد بطور كامل یاد شود. همچنين نويسنده اصلي كه مسئول ارتباط با خوانندگان است بايد مشخص شده و آدرس كامل و ایمیل وي در اختيار خوانندگان قرار گيرد.


چكيده تحقيق


چكيده پس از عنوان بيشتر از ساير بخشهاي يك مقاله مطالعه قرار میگیرد و در چكيده بخش هاي مختلف مقاله شامل مقدمه، اهداف، روشها و نتايج و نتیجه گیری تحقيقق بصورت خلاصه ذكر مي شود. متن بسياري از مقاله ها به طور كامل در دسترس ما نيست و گاهي فرصت براي خواندن تمام مقاله نداريم و از اين رو چكيده مقاله اهميت زيادي دارد. در اكثر مجلات تعداد كلمات چكيده حدود ۲۵۰ كلمه است.


واژگان كليدي


چند واژه كليدي كه از اهميت زيادي در مطالعه برخوردارند بر اساس استانداردهای تعبیه شده از طرف مجله که حدود۵ الی ۶ کلمه اند، در انتهای چکیده ذکر می شوند.


مقدمه


مقدمه يك مقاله پژوهشي ضمن بيان مسئله و تشريح موضوع به آن مسئله پاسخ ميدهد كه ارزش مطالعه حاضر براي انجام آن چه بوده است. در حقيقت با مطالعه مقدمه يك مقاله پژوهشي، خواننده با مسئله تحقيق آشنا شده و ضرورت انجام پژوهش را درك ميكند. متن مقدمه بايد روان باشد و حتي الامكان به صورت خلاصه و حداكثردر ۲ صفحه تايپ شود.


روش تحقيق


در اين قسمت از چگونگي انجام پژوهش یاد مي شود. همچنين به نمونه هاي مورد بررسي، چگونگي نمونه گيري، جامعه هدف، مراحل اجرائي پژوهش و نحوه تجزيه و تحليل داده ها اشاره مي شود. در اين قسمت در مورد تغيير بيشتر بحث شده و روش اندازه گيري و ميزان دقت و چگونگي كنترل آنها بيان مي شود.


يافته هاي تحقيق


در اين قسمت نتايج بدست آمده از پژوهش ذكر مي شود. نتايجي كليدي مطالعه بايد با كلمات روان و دقيق و بدون بزرگ نمايي ذكر شود. از روشهاي مختلفي براي ارائه نتايج استفاده مي شود. استفاده از اعداد، جداول، اشکال و نمودارها كمك ارزنده اي به ارائه مطلب بطور ساده تر مي نمايد اما لازم است داده هاي جداول و نمودارها به طور كامل تشريح شده و مورد تجزيه و تحليل قرار گيرند. در مواردي كه از روش ها و آزمون هاي آماري براي بررسي نتايج و تحليل داده ها استفاده شده باشد، بايد نوع آن نيز ذكر شود.


بحث و نتيجه گيري


در اين قسمت به تفسير نتايج ارائه شده مي پردازيم. همچنين مي توان به مقايسه نتايج به دست آمده از مطالعه حاضر با نتايج ساير مطالعه ها پرداخت و با توجه به مجموعه شواهد نتيجه گيري نمود. در صورت لزوم مي توان پيشنهادهايي براي انجام مطالعات بهتر و كامل تر در آينده ارائه داد.


فهرست منابع


در پايان لازم است كليه منابعي كه در تحقيق مورد استفاده قرار گرفته‌ اند، به شيوه اي مطلوب ذكر شوند. شيوه نگارش منابع در نشريات مختلف متفاوت است و بهتر است از راهنمايي اين نشريات و شرايط نگارش مقالات كمك بگيريم.